Vegan yaşam dışarıdan bakıldığında zor veya maliyetli gibi görünebilir. Ancak hayatınızdan hayvansal ürünleri çıkardığınızda, vicdanen daha rahat hissedebilir, daha sağlıklı bir yaşama adım atabilir ve daha sürdürülebilir bir dünya için siz de önemli bir katkıda bulunabilirsiniz. Bu rehberde, vegan yaşam tarzına geçişte işinizi kolaylaştıracak kaynakları ve ipuçlarını bulacaksınız.
Hayvanlara Empatiyle Başlayan Bir Yolculuk
Geçtiğimiz yaz yaşanan orman yangınları sırasında, en çok etkilendiğim olaylardan biri hayvanların yaşadığı acılardı. O süreçte Hayvan Hakları Derneği’ni (HAYTAP) desteklemeye başladım. Yaralı hayvanların bakım süreçlerini takip ederken, onların da hisleri olan canlılar olduğunu daha derinden kavradım. Bir gün HAYTAP’ın “Etsiz Pazartesi” çağrısına denk geldim ve o an bir farkındalık yaşadım: Hayvanların hiçbirinin birbirinden farkı yok. Bu empati, beni vegan yaşam tarzını araştırmaya ve bu yolda adımlar atmaya yönlendirdi.
Veganlığa Geçiş: Hemen Başlamanız İçin Pratik Adımlar
1. Beslenme: Bitkisel Gıdalarla Tanışın
Vegan beslenirken protein, kalsiyum ve demir dahil tüm besinleri bitkisel gıdalardan alabilirsiniz. İşte bunlardan bazıları:
• Protein: Mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi baklagiller. Ayrıca tofu da çok iyi bir protein kaynağıdır, çeşitli baharatlarla lezzetlendirip, kızartarak veya pişirerek tüketebilirsiniz.
• Kalsiyum: Soya sütü ve tofu müthiş bir kalsiyum kaynağıdır ve büyük zincir marketlerde kolaylıkla bulabilirsiniz. Bunun yanı sıra, kuru fasulye, ıspanak, tahin ve nohut diye kalsiyumca zengin gıdalar arasında yer alıyor.
• Demir: Kuru fasulye, yeşil mercimek, nohut, bezelye, mantar ve koyu yeşil yapraklı sebzeler demirce zengin gıdaların başında geliyor. Demir emilimini arttırmak için yemeklerden yarım saat önce ve sonra kahve, çay ve çikolata tüketiminden kaçının ve öğününüze C vitamininden zengin taze meyve ve sebze ekleyin. Mesela bol limonlu kocaman bir salata!
• Omega-3: Ceviz, keten tohumu ve chia tohumu kolaylıkla bulabileceğiniz kaynaklardan bazıları.
• İstista olarak B12 ve D vitamini: Bitkisel süt ve peynir gibi bazı gıdalar bu vitaminler açısından zenginleştirilmiş olsa da genelde takviye alınması tavsiye ediliyor. Örneğin ben haftada bir defa Solgar’ın B12 vitaminini kullanıyorum ve yeterli oluyor. D vitamini olarak da Delta, New Life ve Vitabiotics kolaylıkla bulabileceğiniz markalar.
• Yumurta yerine bağlayıcı olarak: Keten tohumu, ezilmiş olgun muz, elma püresi veya mısır nişastası kullanabilirsiniz.
2. İlham Verici Kaynakları Kullanın
• Vegan Outreach: 10 haftalık ücretsiz programlarıyla veganlığa geçiş sürecinizi destekler. Düzenli maillerle size vegan beslenmenin temellerini öğretir.
• Podcast Önerisi: Kim Bu Veganlar kanalında her hafta farklı bir konuk, vegan oluş hikayesini paylaşıyor. Oldukça cesaretlendirici ve ilham verici bir seri.
• Instagram: Tarifler, ürün önerileri ve yeni vegan seçenekler için bu hesapları takip edin. Favorilerim: veganoteacher, veganekin, bitkiselbesleniyorum, drmuratkinikoglu, yeninesilmtfk, vegan_anneden_tarifler, etiksecimler, beriloymak
3. Restoranlar ve Marketler: Aslında seçeneklerimiz çok fazla
Türk mutfağı, vegan yemekler açısından oldukça zengindir: Zeytinyağlılar, mezeler, sebze ve baklagil yemekleri… Ancak daha farklı lezzetler keşfetmek için HappyCow uygulamasıyla yakınınızdaki vegan restoranları bulabilirsiniz. İşte önerilerim:
• Restoranlar: Bi Nevi Deli, Ethique, CicoCebali, Sisters & Harvest, Kümin Vegan Lezzetler, Salpa, Roots & Shots, Vegan Dükkan Lokanta, Turp, Veganarsist (İstanbul, Ankara, İzmir), Junk Vegan (Ankara), Gabo (Ankara ve Diyarbakır), Gibi Vegan (İzmir), OMM INN Kafe (Eskişehir), Ch’i For Life (Antalya)
• Online Marketler: Vegan Bakkal, Vegan Dükkan, Just Vegan Store, Etik Bakkal, Vegan Pazar Yeri
• Market Ürünleri: Et ikameleri için Veggy, YokEt, Newer Foods, Vappy, Yaşam, bitkisel peynirler için Furora, Orfa the Standard Vegan, itz nutz, tofu için Everfresh, Veggy. Özellikle Metro market ve Bonveno şubeleri vegan seçenekler için bir cennet!
4. Tesadüfen Vegan Ürünler
Bu ürünleri çoğu markette kolaylıkla bulabilirsiniz: Eti Burçak Kurabi, çoğu Oreo, Eti Kakaolu Bisküvi, Kellogg’s Karışık Meyveli Granola, Nestle %82 Bitter Çikolata, Sarelle Bitter Krema ve Gofret, Ruffles, Indomie Noodle, Superfresh Ispanaklı ve Patatesli Rulo Börek, Dr. Oetker’in çoğu ürünü, Eti Balık Kraker, Burçak Tuzlu Bisküvi, paketli makarnaların büyük bir kısmı… Ve simit! (yine de satın alırken içeriğini kontrol edin, değişebiliyor)
5. Farkındalık Yaratan Belgeseller
Veganlıkla ilgili bilinçlenmek için izleyebileceğiniz bazı yapımlar:
• What The Health: Beslenme ve sağlık ilişkisini derinlemesine inceliyor. Sağlık konusunda endişeleri olanlar için oldukça ikna edici bir belgesel.
• Cowspiracy: Gıda endüstrisinin çevreye etkilerini gözler önüne seriyor. Sürdürülebilirlik adına çöplerimizi ayırmak ve daha kısa banyo yapmaktan çok daha fazlasını anlatıyor.
• Earthlings: Hayvansal ürünlerin elde ediliş sürecindeki etik sorunları vurguluyor. Benim açımdan en ikna edici belgesel buydu.
• The Game Changers: Bitkisel beslenmenin performans açısından avantajlarına dair çarpıcı bilimsel veriler sunuyor. Özellikle vegan beslenmek isteyen sporcuların izlemesini tavsiye ederim.
6. Vegan Yaşamı Destekleyen Youtube Kanalları
• Dr. Suat Erus – VSP: Vegan ve hayvansal beslenme konularında bilimsel araştırmalara dayalı videolar sunan bir kaynak. Bal, balık, tavuk ve yumurta sektörlerindeki gerçekleri bu kanal aracılığıyla öğrenmiştim.
• Vegan Earth: Veganlık karşıtı argümanlara cevaplar sunan ve faydalı içerikler üreten bir platform. Ayrıca kaju yoğurdu, vegan yumurta ve peynir gibi pratik vegan tarifler de paylaşıyor.
• Dünyayı Yedik: Vegan alışveriş ve tarifler üzerine bulabileceğiniz en kapsamlı kanallardan biri. Hem yeni başlayanlar için rehber niteliğinde hem de deneyimli veganlar için ilham kaynağı.
Vegan Olmasanız Bile Adım Atabilirsiniz
Hemen tamamen vegan olmasanız dahi bu süreçte attığınız her küçük adım önemlidir. “Vegan olmak istiyorum ama şundan vazgeçemiyorum” dediğiniz şey nedir? Örneğin peynir… O zaman önce peynir haricindeki hayvansan gıdaları bırakarak (veya azaltarak) başlayabilirsiniz. Bedenen ve ruhen ne kadar iyi geldiğini görünce, zamanı gelince onu da bırakmak isteyeceğinize eminim.
Daha bilinçli, sağlıklı ve sürdürülebilir bir dünya için bu rehberdeki kaynaklardan ilham alabilirsiniz. Vegan yolculuğunuzda deneyimlerinizi yorumlarda paylaşmayı unutmayın!
AliveSouls 
Yorum bırakın