Özellikle son dönemlerde, kontrol edemediğimiz ve ne kadar sesimizi duyurmaya çalışsak da hızlı bir değişim sağlayamadığımız olaylarla başa çıkmakta hepimiz çok zorlanıyoruz. Bu sebeple bu hafta, “psikolojik sağlamlık” kavramına değinmek istedim. Çünkü değişim ve dönüşüm için önce sağlıklı kalabilmeliyiz…

Beklenmedik Değişimlerle Karşılaşmak

Hayat her zaman planladığımız gibi gitmeyebiliyor. Bazen ani değişiklikler, beklenmedik kayıplar ya da içinden çıkamadığımız durumlarla karşılaşıyoruz. Olumsuzluklar karşısında hepimiz aynı tepkileri vermiyor, aynı oranda etkilenmiyoruz. Kimimiz bu süreçlerden daha az etkilenirken, kimimiz için bu zorluklar oldukça yıpratıcı olabiliyor. Belki siz de zaman zaman kendinize şu soruları soruyorsunuzdur:

“Ben neden bu kadar çok etkileniyorum?”
“Başkaları hayatına devam edebiliyorken ben neden zorlanıyorum?”

Bu soruların cevabı aslında çok insani bir gerçeğe dayanıyor: her birimizin zorluklarla baş etme yöntemi ve seviyesi farklı. Bir kişi için önemsiz görünen bir durum, başka birini depresyona sürükleyebilir. İşte bu farklar “psikolojik sağlamlık” dediğimiz kavram ile doğrudan bağlantılı.

Psikolojik Sağlamlık Nedir?

Psikolojik sağlamlık, zorlu yaşam olayları karşısında kendini toparlayabilme, duygusal dayanıklılık gösterebilme ve yeniden denge kurabilme becerisidir. Kısaca, psikolojik bağlamda “düştüğümüz yerden kalkabilme gücü” diyebiliriz. Ancak dikkatinizi çekmek istediğim önemli bir nokta var: psikolojik sağlamlık hiçbir şeyden etkilenmemek demek değildir. Aksine, yaşananlara rağmen ayakta kalabilmek, devam edebilme ve yardım gücü gösterebilmektir.

Psikolojik sağlamlığın tek bir ölçütü yoktur ve her bireyde farklı düzey ve şekillerdedir. Aynı zamanda psikolojik sağlamlık kesin maddeler veya adımlar ile tanımlanamaz. Her bireyin sağlam kalmakta kullandığı teknikler veya aldığı destekler birbirinden farklıdır.

Psikolojik sağlamlığı yüksek olan bireyler; stresli durumlarda kendilerini daha iyi kontrol edebilir, yaşadıkları kayıpların ardından yas sürecini sağlıklı bir şekilde yaşayarak yeniden rutin hayata dönebilirler. Aynı zamanda değişen koşullara uyum sağlama konusunda daha esnek davranabildikleri için bu değişimler onları içinden çıkılamaz bir duruma getirmez.

İyi Haber: Psikolojik Sağlamlığınızı Geliştirebilirsiniz!

Psikolojik sağlamlığımız her ne kadar yaşadıklarımızın izleriyle şekillenmiş olsa da doğuştan gelen bir yetenek değil, zamanla geliştirilebilen bir beceri sayılır. Bu alanda yapılan araştırmalar psikolojik sağlamlığın geliştirilebilir olduğunu destekliyor. Yani şu an kendinizi kırılgan hissediyor olsanız bile, bu böyle kalmak zorunda değil. Psikolojik sağlamlık kazanmak bir yolculuktur ve bu yolculukta atabileceğimiz pek çok adım var. Siz de hemen bugün yola çıkabilirsiniz!

Peki, Psikolojik Sağlamlığımızı Nasıl Geliştirebiliriz?

Psikolojik sağlamlık herkes için farklı şekillerde olsa da hepimiz benzer çalışmalar ile sağlamlığımızı güçlendirmeye başlayabiliriz. Bunun için size ufak ama etkili önerilerim:

• Kendinizi tanıyın: Duygularınızı anlamaya çalışın, hangi durumlarda nasıl tepkiler verdiğinizi ve vücudunuzda olan değişimleri gözlemleyin. Bu gözlemler sonrasında sınırlarınızı öğreneceksiniz.
• Güçlü yönlerinize odaklanın: Neleri iyi yapıyorsunuz? Size iyi gelen şeyler neler? Mesela sinirliyken sizi en çok ne sakinleştirir? Tüm duygularınız için aynı soruları sorarak cevaplarını hatırlayın. Bu cevaplar sizin yolunuza ışık tutacaklar.

• Sosyal destek ağınızı güçlendirin: Sevdiğiniz insanlarla daha sık görüşün, iyi veya kötü fark etmeksizin yaşadıklarınızı güvendiğiniz kişilerle paylaşmaktan çekinmeyin.
• Rutinlerinize size iyi gelen şeyler ekleyin: Belki bir yürüyüş, belki bir fincan kahve, belki bir kaç sayfa kitap, belki de sadece yalnız kalmak… Psikolojik sağlığınız için günlük rutininizde muhakkak size iyi gelen en az bir şey olmalı.
• Hayatı olduğu gibi kabul etmeye çalışın: Çevremizde olanları kontrol etme veya değiştirebilme gücü hiçbirimizin elinde değil. Çevremizdeki insanları da öyle… Bu sebeple her şeyi kontrol edemeyeceğinizi kendinize hatırlatın ve  bunun tamamen normal olduğunu içinizde kabul etmeye çalışın.
• Kendinize şefkat gösterin: Zorlandığınızda kendinizi eleştirmek yerine kendinize anlayışla yaklaşın. Beklediğimiz şefkati, desteği veya sevgiyi önce kendimizden alarak başlamalıyız. Öz şefkat ve öz sevgiyi öğrenmeye başlayın.
• Değişime açık olun: Direnmek yerine esnemeyi deneyin. Esneyebildiğimiz zaman kırılmayız. Bazen en büyük dönüşümler veya en güzel değişimler, en beklenmedik hatta bazen en kötü anlarda gelir.

Unutmayın…

Hayatta zorlanmak, bazen dibe vurmak, çaresiz hissetmek, yalnız hissetmek… Bunların hepsi insan olmanın bir parçası. Her şeyi tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz. Güçlü olmak, gerektiğinde yardım istemeyi gerektirir. Eğer hayat karşısında zorlanıyor ve psikolojik sağlamlığınızın gelişmesi gerektiğini hissediyorsanız bunu tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz. Hepimizin desteğe ihtiyacı var, yalnız değilsiniz.

Ve unutmayın, sadece bu yazıyı okurken bile kendinize küçük bir nefes alanı açtınız, bu da bir adımdır.

Kendinize iyi bakmayı ve kendinize sık sık sarılmayı unutmayın.

---

Feyza Sever’i (@vegan.psikolog) Instagram’dan takip etmek için tıklayın!